Moja żydowska Warszawa

Cejtlin Aron (Cajtlin, Zeitlin) (1889 Uwarowicze – 1976 Stany Zjednoczone) – pisarz, publicysta, piszący w j. hebrajskim i jidysz; Syn Hihlela Cejtlina; brat Elchanana Cejtlina. Młodość spędził w Homlu, Wilnie i Warszawie, gdzie ukończył gimnazjum oraz podjął studia (wkrótce przerwane). Debiutował wierszami i esejami, pisanymi w j. hebrajskim. W j. jidysz debiutował tomem wierszy i poematem Metatron (1922). Początkowo związany był z grupą neorenesansu żydowskiego, nawiązująca do mistyki i idealizującą tradycyjne życie żydowskie, próbując także stylizacji języka i formy wypowiedzi na modłę osiemnastowieczną. W l. 30. XX w. nawiązał dialog z nowymi trendami poetyckimi, skłaniając się ku ideałom „sztuki dla sztuki” oraz „czystej formy”. Wówczas to występował na łamach wydawanego przez siebie w j. jidysz miesięcznika „Globus” (m.in. opublikował w nim swoje „misterium” pt. Esterke, 1932) przeciwko upolitycznianiu literatury i próbom jej zdominowania przez komunistów i bundowców. Poza tym w 1922–1923 był współwydawcą czasopisma dla dzieci „Szibolim” (hebr., Kłosy), założycielem i redaktorem pisma „Der Griner Blat” (jid., Zielony Liść [Zielona Gazeta]), a od 1926 – redaktorem literackim dziennika „Unzer Ekspres”. Był również autorem kilku dramatów w j. jidysz: Jakob Frank (1929), Brenner (1929) oraz In kejnems land (jid., W nieludzkim kraju), wystawionego w 1938, będącego proroczą wizją nadchodzącego „czasu pogardy”. W 1939, na zaproszenie M. Schwartza, wyjechał do Nowego Jorku. Współpracował tam z „Jewish Morning Journal” i wykładał literaturę hebrajską w Jewish Theological Seminary of America, odgrywając ważną rolę nie tylko w życiu literackim Żydów amerykańskich. Wiersze zabrane Cejtlina ukazały się w trzech tomach (t. 1–2, 1947; t. 3, 1957).